It almost seemed a lily

Posted on Apr 27, 2019 in Uncategorized

Een paar weken geleden ging ik naar de tentoonstelling van Berlinde De Bruyckere. Deze tentoonstelling wordt beschreven als een dialoog die ze voert met haar monumentale sculpturen en de Besloten Hofjes. Voor mij een wat bevreemdende ervaring.

Maar eerst wil ik wat vertellen over die unieke hofjes. Het zijn retabelkastjes die in de eerste helft van de 16de eeuw werden gemaakt door de gasthuiszusters. De Augustinessen creëerden hiermee een ideale spirituele wereld. Zo’n kastje had twee beschilderde zijpanelen die gesloten konden worden.

 

In één zo’n kastje wordt een heel verhaal opgebouwd met uiterst fijne en minuscule bloemen, beeldjes, voorwerpen uit het dagelijkse leven. Ook de heiligen nemen hier een belangrijke plek in. Maar het is vooral toch Moeder Maria die vaak aanwezig is. Maar ook de Dame met de eenhoorn kan je terugvinden.

 

 

 

 

 

 

 

Honderden met de hand gemaakte  bloemen vind je terug in zo één kastje. Kleine stukjes perkament werden hiervoor gebruikt. En dan werd alles afgewerkt met zijdedraad. Fijne zilverdraad gaf aan het geheel wat stevigheid. Ook glazen kralen zie je vaak. En soms zijn er ook kleine stukjes been gebruikt. Ook een hondje vindt zijn plek in één van de hofjes.

 

 

 

 

Een eerste indruk kan wat chaotisch zijn omdat er tot 500 verschillende voorwerpen in zo’n kastje kunnen staan. Maar als je wat beter kijkt dan zie je een hele strakke en weldoordachte rangschikking.

Deze hofjes zijn een voorbeeld van vrouwelijke kunst. Anoniem weliswaar maar daarom toch niet minder indrukwekkend. Het geeft ook een beeld van hun grote devotie.

In 2014 is men begonnen met de restauratie. Een werk van lange adem is het zeker geworden. Eén voor één werden de verschillende hofjes ontmanteld. Alle stukjes kwamen in een plastiek potjes terecht. Elk voorwerp werd gereinigd en dan kon de opbouw beginnen.

 

 

 

 

Alles is nu klaar en ondertussen hebben ze een permanente plek gekregen in “Hof van Busleyden” in Mechelen. Eigenlijk zijn ze nog altijd eigendom van de nonnen maar gelukkig hebben zij ze voor lange tijd in bruikleen gegeven zodat ook wij nu kunnen genieten van deze unieke werken.

En daartegenover staat dan het monumentale werk van Berlinde De Bruyckere. Ook zij heeft haar werk in houten kaders geplaats waardoor het heel sprekend wordt. In tegenstelling met de minuscule bloemen uit de hofjes staan haar grote bloemen in een stevig en zwaar kader. Haar sculpturen zijn opgebouwd uit textiel, ijzer en was. Ook zij vertellen een verhaal, een verhaal over schoonheid en verval. Zij grijpt terug naar het beeld van de lelie dat ook in de geschiedenis vaak voorkomt. Zowel in de religie als de mythologie vinden we de lelie terug. Ook het verband tussen de vrouw en de bloem kan je erin zien.

Maar voor mij was het natuurlijk ook heel leuk om te zien hoe materialen werden gebruikt. Zo werkt ze met oude dekens die ze dan in haar tuin wat laat “vergaan”. En haar kaders waren ook behangen met “oud ” en gescheurd” behangpapier. Voor ons was het direct de vraag of ze dit oude papier zo heeft gevonden of bestaat er soms een techniek waarbij je zo’n behangpapier kan ouder maken. Als iemand een suggestie heeft…. . Het is ook duidelijk dat je heel wat oud en versleten materiaal kan gebruiken. Is dit een pleidooi om alles toch maar bij te houden?
Ik las ook dat ze hulp krijgt bij het maken van haar sculpturen. En dat was een hele geruststelling voor mij. Ik doe er zo lang over om iets klaar te krijgen. Maar met wat hulp gaat het natuurlijk sneller.

Voor mij is Berlinde De Bruyckere een grote dame. Maar het fijne werk van de nonnen vond ik zeker zo indrukwekkend.
En hier moet ik Joske en Min zeker bedanken. Zij zorgden voor de foto’s.

 

 

 

 

Leave a Reply